على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2370
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
عطارد نصاب ( ot red - nas b ) ص . پ . داراى رتبه و مقام عالى . عطارى ( att ri ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شغل و پيشهء دوا فروشى . عطاس ( ot s ) ا . ع . عطسه . و صبح . عطاس ( ot s ) م . ع . عطس عطسا و عطاسا . مر . عطس . عطاس ( att s ) ص . ع . عطسهكننده . عطاش ( et c ) ع . ج . عطشان . و ج . عطشى . عطاش ( ot c ) ا . ع . بيمارى تشنگى كه صاحبش سيراب نشود . و شدت تشنگى . عطاشى ( at c ) ع . ج . عطشان . عطاط ( at t ) ا . ع . مرد دلاور و تندار . و شير بيشهء كلان . عطاف ( et f ) ا . ع . شمشير . و چادر . و ازار . ج : عطف . و نام سگى . عطاف ( et f ) م . ع . معاطفة و با هم مهربانى كردن . عطاف ( att f ) ا . ع . مصيده . و چوب كج . و تير خمار كه بر تيرها مائل باشد و فائز المرام برآيد . و تير بىفايده و بىنقصان . و تيرى كه خمانيده شود بر مأخذ تيرها و جدا باشد . و نام اسب عمرو بن معديكرب . و نام محدثى . عطامس ( at mes ) و عطاميس ( at mis ) ع . ج . عيطموس . عطان ( et n ) ا . ع . سرگين و يا نمكى كه بر پوست پاشند تا بدبوى و تباه نگردد . عطان ( ott n ) ص . ع . قوم عطان : گروهى كه شتران را بر عطن فرود آورند . عطاوان ( at v ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه : دو عطاء . عطاوة ( at vat ) ا . ع . بخشندگى و دادگى و دهش و بخشش . عطايا ( at y ) ع . ج . عطية . عطايا ( at y ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بخشش و انعام . و بخششها و عطيهها . عطب ( atb ) ا . ع . نرمى و نازكى . عطب ( atb ) م . ع . عطب القطن عطيا و عطوبا ( از باب نصر ) : نرم و نازك گرديد آن پنبه . عطب ( otb ) و ( otob ) ا . ع . پنبه . عطب ( atab ) م . ع . عطب عطبا ( از باب سمع ) : هلاك گرديد . و عطب البعير : شكسته شد آن شتر و عاجز و مانده گرديد از رفتن . و كذا عطبت الفرس . و عطب عليه : خشم گرفت بر او در نهايت خشم . عطبة ( otbat ) ا . ع . لتهاى كه از آن آتش برگيرند . و پارهاى از پنبه . يق : اجد ريح عطبة اى قطنة محترقة . عطبل ( otbol ) ا . ع . زن جوان خوب صورت تمام خلقت نيكو اندام پرگوشت دراز گردن . ج : عطابل . عطبول ( otbul ) و عطبولة ( otbulat ) ا . ع . عطبل . ج : عطابيل . عطر ( atr ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خوشوى . و بوى خوش از هر چيز كه برآيد . و خوشبوئى . و عطر مثلثى : عطرى را نامند كه مركب از مشك و عنبر و ديگر خوشبوها بود و بتازى غاليه گويند . عطر ( etr ) ا . ع . بوى خوش . ج : عطور . عطر ( atar ) م . ع . عطرت المراة عطرا ( از باب سمع ) : خوشبوى شد آن زن . عطر ( ater ) ص . ع . رجل عطر : مرد خوشبوى ماليده . عطر ( otor ) ع . ج . عاطر . عطرات ( ater t ) ع . ج . عطرة عطرة ( aterat ) ص . ع . امراة عطرة : زن خوشبوى ماليده . و ناقة عطرة : ماده شتر برگزيده . ج : عطرات . عطرة ( aterat ) ا . ع . آنكه در بازار روائى داشته باشد . عطرد ( atarrad ) ص . ع . سفر درشت و دشوار . و هر چيز درشت و دشوار . و سير سريع و شتاب . و راه روشن كه بدون دليل هر جا خواسته باشد شخص بتواند برود . و مرد گزيده . و رسن دراز . و نيزهء تيز . و سال تمام . و ايام دراز . و ذهب يوما عطردا : رفت يك روز درست و تمام . عطرذان ( atr - d n ) ا . پ . قوطى كه در آن عطر و خوشبوى ريزند . عطردة ( atradat ) م . ع . عطرده لنا ( بصيغة الامر ) اى صيره لنا عندك كالعدة و العتاد يعنى آن را در نزد خود براى ما آماده و حاضر كن . عطرسا ( atr - s ) ص . پ . معطر و خوشبو . و سنگى كه به روى آن عطر مىسايند . عطر فروش ( atr - faruc ) ا . پ . كسى كه خوشبو مىفروشد . عطرم ( etrem ) ا . ع . فضلهء شير بيشه . عطرود ( otrud ) ا . ع . اجعله لنا عطرودا اى صيره لنا عندك كالعدة و العتاد يعنى آن را در نزد خود براى ما حاضر و آماده كن . عطرى ( atri ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - معطر و داراى بوى خوش . عطريات ( atriyy t ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بويهاى خوش . و خوشبويها . عطس ( ats ) م . ع . عطس عطسا و عطاسا ( از باب نصر و ضرب ) : عطسه داد . و عطس الصبح : دميد صبح . و عطس فلان : بمرد فلان . و عطست به اللجم ( از باب نصر ) : بمرد . عطسة ( atsat ) ا . ع . عطسه . و يك دفعه